Sáp ong – Tổng quan về thành phần, công dụng, cách sử dụng sao cho hiệu quả

Sáp ong là một loại thực phẩm dinh dưỡng tinh khiết nhất vì hoàn toàn chiết xuất từ thiên nhiên. Chúng ta thường nhắc đến mật ong mà quên rằng sáp ong cũng là một vị thuốc vừa chữa bệnh, tốt cho sức khỏe vừa dùng làm đẹp. Sau đây bạn đọc hãy cùng matongchanh.com tìm hiểu rõ hơn những công dụng này.

Sáp ong là gì

Sáp ong còn được gọi là phong lạp. Nó có thể hiểu đơn giản là tổ nuôi ong, được nằm trong 1 lớp màng bao quanh tổ. Sáp ong được hình thành do những con ong mật đi thu lượm nhựa cây, gô cây ở nhiều nơi mang về. Chúng tiết ra một chất đặc biệt có dạng dẻo quánh rồi hàn kín tổ để sinh sống. Để sản xuất sáp ong, ong mật phải tiêu tốn hết 3kg mật và phấn hoa.

Sáp ong được ứng dụng nhiều trong ngành mỹ phẩm, dược phẩm và tiêu dùng

Sáp ong (Cera alba) là một chất sáp tự nhiên được ong mật thuộc chi Apis sản sinh ra. Sáp có dạng hình “vảy” bởi 8 tuyến sản sinh sáp trong phân đoạn bụng của ong thợ, con ong thải bỏ chúng bên trong hoặc tại tổ ong. Ong thợ thu thập và sử dụng chúng tạo thành lỗ tổ ong lưu trữ mật ong, bảo vệ ấu trùng và nhộng bên trong tổ ong. Về mặt hóa học, sáp ong bao gồm chủ yếu các este của axit béo và những ancol mạch dài khác nhau.

Sáp ong được ứng dụng lâu đời trong lĩnh vực thực phẩm và hương liệu của con người. Ví dụ, sáp được dùng như chất tráng men, chất tạo ngọt hoặc như nguồn nhiệt. Sáp ong có thể ăn được, theo nghĩa có độc tính không đáng kể tương tự bơ thực vật và được chấp nhận sử dụng cho thực phẩm ở hầu hết quốc gia và Liên minh Châu Âu theo số E E901. Tuy nhiên, monoeste sáp trong sáp ong thủy phân kém trong ruột người và động vật hữu nhũ, vì vậy giá trị dinh dưỡng không đáng kể. Một vài loài chim, như chim mật ong, có thể tiêu hóa sáp ong. Sáp ong là chế độ dinh dưỡng chính của ấu trùng sâu bướm sáp nhỏ.

Ong tổng hợp sáp như thế nào?

Sáp được hình thành do ong thợ, ong tiết ra từ tám tuyến phản chiếu sản sinh sáp ở bên trong mảnh bụng (tấm chắn bụng hoặc mảng của từng đoạn cơ thể) trên các đoạn bụng 4 đến 7. Kích cỡ những tuyến sáp này phụ thuộc vào tuổi ong thợ và sau nhiều lần bay hàng ngày, những tuyến này bắt đầu bị teo dần. Sáp mới ban đầu trong suốt và không màu, trở nên mờ đục sau khi nhai và pha trộn với phấn hoa của ong thợ xây tổ. Ngoài ra, sáp dần ngả màu vàng hoặc nâu do sáp nhập dầu phấn hoa và keo ong. Vảy sáp có kích thước khoảng 3 mm (0,12 in) và dày 0,1 mm (0,0039 in); cần khoảng 1100 vảy để tạo ra một gam sáp.

Sáp ong ảnh Wiki

Ong mật sử dụng sáp ong để xây dựng lỗ tổ ong trong đó ong non được nuôi bằng mật ong và tế bào phấn hoa bị giới hạn để bảo quản. Đối với những con ong tạo sáp tiết ra chất sáp, nhiệt độ môi trường trong tổ ong phải từ 33 °C đến 36 °C (91 °F đến 97 °F). Lượng mật ong được ong sử dụng để sản xuất sáp vẫn chưa được xác định chính xác. Cuốn sách, Sản xuất Sáp ong, Thu hoạch, Chế biến và Sản phẩm, cho biết 1 pound sáp ong được sử dụng để chứa 22 pound mật ong. Theo thử nghiệm năm 1946 của Whitcomb, 6,66 đến 8,80 pound mật ong sản lượng 1 pound sáp. Một nghiên cứu khác ước tính có 24 đến 30 pound mật ong được sản sinh trên mỗi pound sáp.

Quá trình thu hoạch sáp ong diễn ra như thế nào?

Lấy sáp ong trước khi thu hoạch mật

Khi người nuôi ong trích xuất mật ong, họ cắt chỏm sáp từ mỗi lỗ tầng tổ ong bằng dao hoặc máy. Màu sắc biến đổi từ gần trắng đến nâu nhạt, nhưng thường là màu vàng, tùy thuộc vào độ thuần khiết, khu vực và loại hoa do ong thu thập. Sáp từ rổ bầy tổ ong mật có khuynh hướng tối hơn sáp ong từ tầng tổ ong. Tạp chất tích tụ nhanh hơn trong rổ bầy tổ ong. Do các tạp chất, sáp phải được đưa ra trước khi sử dụng tiếp. Phần còn lại được gọi là keo cặn.

Sáp có thể được lọc sạch hơn bằng cách nung nóng trong nước. Giống như sáp dầu mỏ, nó có thể được làm mềm bằng pha loãng với dầu khoáng hoặc dầu thực vật để khiến chúng khả thi hơn ở nhiệt độ phòng.

Đặc tính vật lí của sáp ong

Sáp ong có phạm vi nhiệt độ nóng chảy tương đối thấp từ 62 đến 64 °C (143,6 đến 147,2 °F). Nếu sáp ong được nung nóng trên 85 °C (185,0 °F) xảy ra biến đổi màu. Điểm bốc cháy của sáp ong là 204,4 °C (399,9 °F).

Khối lượng riêng tại 15 °C là 958 kg/m³ đến 970 kg/m³. Sáp ong thiên nhiên: dễ vỡ khi gặp lạnh; kết dính chặt ở nhiệt độ thường; nứt gãy khi khô và có hình hột.

Tỷ trọng ở 15 °C (59 °F) từ 0,958 đến 0,975, sáp nóng chảy ở nhiệt độ 98 đến 99 °C (208,4 đến 210,2 °F) so với nước 15,5 °C (59,9 °F) là 0,822. Mềm hơn khi giữ trong tay và nóng chảy ở 62 đến 66 °C (143,6 đến 150,8 °F); đông đặc ở 60,5 đến 63 °C (140,9 đến 145,4 °F).

Thành phần hoá học của sáp ong

Công thức hoá học của sáp ong
Loại hàm lượng sápTỷ lệ phần trăm
Hydrocarbon14%
Monoeste35%
Dieste14%
Trieste3%
Monoeste hydroxit4%
Polyeste hydroxit8%
este axit1%
polyester axit2%
Axit béo đơn12%
Ancol béo đơn1%
Không xác định6%

Ứng dụng của sáp ong trong thực tiễn

Sáp ong có ứng dụng đa dạng trong đó chủ yếu được ong sử dụng để xây tầng tổ ong. Ngoài cách loài ong sử dụng, con người đã dùng sáp ong phổ biến và đa dạng. Sáp ong lọc sạch và tẩy trắng được dùng trong sản xuất thực phẩm, mỹ phẩm và dược phẩm. Ba loại sản phẩm sáp ong chính là vàng, trắng và sáp ong nguyên chất. Sáp ong vàng là sản phẩm thô thu được từ tổ ong, sáp ong trắng được tẩy trắng hoặc lọc từ sáp ong vàng, còn sáp ong nguyên chất là sáp ong vàng được xử lý bằng ancol.

Sáp ong được sử dụng làm nến, ảnh Wiki

Trong pha chế thực phẩm, sáp dùng làm chất phủ cho pho mát; bằng cách đóng kín không khí, bảo vệ tránh hư hỏng (tăng trưởng khuôn đúc). Sáp ong cũng có thể được dùng như chất phụ gia thực phẩm E901, với lượng nhỏ hoạt động như tác nhân tráng men, giúp ngăn ngừa mất nước hoặc dùng bảo vệ bề mặt một số loại trái cây. Viên nang gelatin mềm và lớp phủ viên thuốc cũng có thể sử dụng E901. Sáp ong cũng là thành phần phổ biến trong kẹo cao su tự nhiên.

Nến sáp ong dễ tạo hình

Sử dụng sáp ong trong chất dưỡng da và mỹ phẩm cũng ngày càng tăng. Một nghiên cứu tại Đức đã phát hiện ra sáp ong chất lượng hơn các loại kem chống nhiễm trùng da tương tự (thường là kem chứa dầu khoáng như mỡ dầu hỏa) khi sử dụng theo quy trình. Sáp ong dùng làm chất kết dính trong mỹ phẩm như son môi, son bóng môi, kem dưỡng da, thuốc sáp, kem dưỡng ẩm, phấn mắt, phấn má hồng và bút kẻ mắt. Sáp ong cũng là thành phần quan trọng trong sáp vuốt ria và pomade, khiến tóc trở nên bóng mượt và sáng bóng.

Sáp ong từ lâu được dùng chế tạo nến, rất dễ cháy và chất liệu truyền thống này được quy định dùng chế tạo nến Paschal hay “nến Phục Sinh”. Người ta khuyến khích chế tạo nhiều cây nến hơn nữa được dùng trong phụng vụ của Giáo hội Công giáo La Mã. Sáp ong cũng là thành phần làm nến được lựa chọn trong Chính thống giáo Đông phương.

Sáp ong là một thành phần trong sáp xương, được sử dụng trong quá trình phẫu thuật để kiểm soát máu chảy từ bề mặt xương; xi đánh giày và đánh bóng đồ gỗ có thể sử dụng cả sáp ong như một thành phần, hòa tan trong nhựa thông hoặc đôi khi pha trộn với dầu lanh hoặc dầu trẩu; sáp mô hình cũng có thể dùng sáp ong như một thành phần; sáp ong tinh khiết cũng có thể dùng như sáp ván trượt hữu cơ.

Ứng dụng dưỡng da của sáp ong

Sáp ong pha trộn với rosin, có thể đóng vai trò chất kết dính gắn phiến lau với cấu trúc bên trong hộp squeeze. Sử dụng để làm nhựa cây Cutler, một chất kết dính được dùng để gắn cán vào lưỡi dao. Sáp ong sử dụng ở Đông Âu để trang trí trứng; dùng để viết, thông qua nhuộm cản màu, trên trứng batik (như trong pysanky) và để làm trứng đính cườm. Sáp ong được dùng trong nhạc cụ gỗ để tạo ra bề mặt trên trống lục lạc cho cuộn ngón tay.

Sáp dùng như một thành phần chất kết dính đúc bằng kim loại cùng với vật liệu kết dính polyme khác. Sáp ong đã từng được dùng trong chế tạo xi lanh đĩa hát. Sáp ong vẫn có thể được dùng để niêm phong văn bản pháp luật hoặc sắc lệnh Hoàng gia và giấy da học thuật như đặt một phê chuẩn con dấu đoạt giải của trường đại học sau khi hoàn thành học vị kết khóa học.

Công dụng và một số bài thuốc chữa bệnh từ sáp ong

Sắp ong là loại thảo dược có lợi cho sức khỏe. Theo y học nó thể làm giảm Cholesterol trong máu và giảm đau. Sáp ong còn được sử để chống viêm, chống loét.

Sáp ong còn được sử dụng làm nguyên liệu cho ngành dược phẩm. Bởi nó có khả năng kháng nấm và kháng sinh tự nhiên  không gây hại cho cơ thể con người. Ngoài ra nó còn có khả năng điều hòa hệ miễn dịch.

Đối với chị em phụ nữ sáp ong được sử dụng như một loại mỹ phẩm tự nhiên. Loại sáp này có khả năng làm mềm da dùng làm dưỡng ẩm về mùa đông. Nó còn bảo vệ làn da trước những tác hại của môi trường. Trước đặc tính là trống thấm nước cùng với các dướng chất tốt cho da. Sáp ong còn là nguyên liệu của nhiều loại kem chống  nắng chất lượng.

Những ứng dụng tiêu biểu của sáp ong trong Dân gian và hiện tại.

Chữa ung nhọtLàm viên phèn phi nấu với sáp ong để uống.
Chữa viêm họng, bí tiểu tiệnLấy 4g sáp ong đốt thành than, tán nhỏ rồi cho trẻ uống với sữa hoặc nước cơm trong ngày.
Chữa băng huyếtLấy 20g sáp ong tán nhỏ uống cùng với rượu ấm.
Da bị khô, nóng và ngứa ngáyLấy sáp ong nướng lên và xác ve sầu bỏ miệng và chân đem sao, mỗi vị một lượng như nhau, tán riêng thành bột mịn trộn đều, mỗi lần uống 4g với rượu, mỗi ngày 3 lần.
Chữa viêm taiLấy 10g sáp ong, 20g rễ câu đằng sao vàng, 2 quả bồ kết sao giòn, đốt và xông qua đường tai.
Chữa chín méLấy một lượng bằng nhau sáp ong và nhựa thông nấu lên cho tan rồi bôi vào chỗ đau
Điều trị viêm đại tràng, dạ dàyLấy 15g sáp ong, 20g bạch truật, 15g hoài sơn, cho đun cùng 1 lít nước, chia ra uống trong ngày.
Chăm sóc daHỗn hợp sáp ong và hoa hồng giúp da mịn màng và tươi trẻ. Lấy 20g ánh hoa hồng nghiền nát cùng 20g sáp ong, cho thêm 100ml nước vào đun cùng, đun lửa nhỏ cho hỗn hợp nhuyễn, để nguội lọc lấy nước bỏ bã và bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh. Mỗi lần dùng thoa lên mặt trong 15 phút rồi rửa lại bằng nước ấm.
Chữa viêm mũi dị ứngLấy 0,5kg sáp ong ngâm với 2 lít rượu trắng trong bình thủy tinh kín, để trong 3 tháng lá dùng được. Mỗi lần uống 1 chén nhỏ, ngày 2 lần
Sáp ong ngâm rượuSáp ong ngâm với rượu vừa tạo độ thơm ngọt cho rượu khi thưởng thức vừa có tác dụng kích thích tiêu hóa.
Dùng trong mỹ phẩmLà 1 trong những thành phần của kem dường dành cho da khô, son nẻ và 1 số laoij kem chống nắng,….

Lưu ý khi sử dụng sáp ong

Sáp ong không dùng cho trẻ dưới 1 tuổi, người bệnh vừa mới phẫu thuật, bệnh nhân tiểu đường, người bị huyết áp thấp, người bị bệnh gan, thận,..

Những người thuộc da dầu, nhờn, dễ bị kích ứng không nên dùng sáp ong để làm đẹp.

Không bảo quản sáp ong trong các đồ đựng kim loại vì đường và axit hữu cơ trong sáp ong sẽ lên men , một phần chất này biến thành axit etylenic, ăn mòn lớp kim loại và làm tăng thêm hàm lượng kim loại trong sáp ong. Khi ăn sẽ có cảm giác buồn nôn.

Để sáp ong tránh những nơi có ánh sáng và nhiệt độ cao vì sẽ dễ bị nóng chảy.

Không quá lạm dụng rượu sáp ong, mỗi lần không uống quá 70ml.

Hiện nay MATONGCHANH.COM có cung cấp các sản phẩm mật ong chanh, mật ong gừng, mật ong sâm và các chế phẩm từ mật ong, sáp ong, keo ong. Quý khách có nhu cầu vui lòng liên hệ theo thông tin dưới đây

Hotline tư vấn và giải đáp thắc mắc +84 906 195 212, Email: info@matongchanh.com giao hàng toàn quốc

GỌI ĐẶT HÀNG NGAY

admin@matongchanh.com tổng hợp

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *